بررسی تاثیر سازه های اصلاحی بر روی زمان تمرکز (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ایذه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری

2 عضو هیات علمی

3 کارشناس اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خوزستان

چکیده

برآورد زمان تمرکز، یکی از مهمترین مباحث در مطالعات فیزیوگرافی و هیدرولوژی حوزههای آبخیز است . برآورد نسبتاً صحیح آن تأثیر زیادی در محاسبۀ پارامترهای
هیدرولوژی، خصوصاً دبی اوج سیلاب دارد . احداث بندهای اصلاحی در حوضه های آبخیز منتهی به مناطق مسکونی از راهکارهای اجرایی جهت تغییر در زمان تمرکز و
کاهش شیب آبراهه ها شده که در کنترل سیل و کاهش دبی پیک سیلاب تاثیر بسزایی دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر عملیات مکانیکی بر رفتار هیدرولوژی
حوضه براساس شاخص سیلاب صورت گرفته است. در این تحقیق با مطالعه منطقه و شرایط توپوگرافی و عملیات حفاظتی صورت گرفته، تغییرات زمان تمرکز و دبی
سیلاب در فاصله سالهای قبل از سال 84 تا بعد از سال 89 از اجرای سازه های اصلاحی مورد مقایسه قرارگرفت. دوره بازگشت جهت محاسبات از 25 / 1 تا 100 سال
انتخاب گردید در این زمینه پارامترهای تعداد وارتفاع بندها، گروه هیدرولوژیکی خاک، شیب آبراهه، زمان تمرکز، هیدرولوژی منطقه، مساحت حوضه در هر زیر حوزه
اجرایی مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان داد اجرای سازه های اصلاحی باعث افزایش زمان تمرکز درپارسل های I28, I13, I12, I10, I9, I8, I6, I4) ( به ترتیب به
میزان 4 ، 74 / 8 ، 68 / 2 ، 43 / 1 ، 31 / 1 ، 01 / 2 ، 51 / 0 ، 78 / 11 درصد شده است. کمترین درصد افزایش زمان تمرکز مربوط به پارسل شماره I13 با مقدار کمتر از 1 % و بیشترین مقدار افزایش زمان تمرکز مربوط به I28 ، با مقدار 78 / 11 درصد می باشد. همچنین، در اثر احداث سازه های مذکور، زمان تمرکز در محل خروجی حوضه بین 26 / 0 تا 98 / 0 ساعت افزایش خواهد یافت

کلیدواژه‌ها


خسرو شاهی، م. 1380 . تعیین نقش زیرحوزه های آبخیز در شدت سیل خیزی حوزه . مطالعه موردی حوزه آبخیز دماوند، پایان نامه
دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی . 122 صفحه.
رئوف، م. و میرزایی، س. 1391 . بررسی تاثیر احداث بندهای تأخیری بر روی زمان تمرکز حوزه )مطالعه موردی: حوزه آتشگاه
اردبیل(. اولین کنفرانس ملی راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار )کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست(، 20 اسفند ماه.
اداره کل پدافند غیرعامل )وزارت کشور(، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران. 6 صفحه.
سلطانی،م.، اختصاصی، م.، طالبی، ع.، پوراغنایی، م. و سرسنگی، ع. 1390 . اثر احداث سدهای اصلاحی بر کاهش دبی اوج
سیلاب )مطالعه موردی: حوزه آبخیز منشاد یزد(. پژوهش های آبخیزداری )پژوهش و سازندگی(، 93 : 46 - 54 .
طاعی سمیرمی، س.، روحانی، ح. و سیدیان، م. 1391 . بررسی اثر احداث بندهای تأخیری بر روی زمان تاخیر )مطالعه موردی:
حوزه ی کوهمیان استان گلستان(. هشتیمن همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری )راهکارهای اجرایی مدیریت جامع -
حوزه های آبخیز(. 27 و 28 اردیبهشت ماه. خرم آباد، دانشگاه لرستان.
کریمی زاده، ک.، سلاجقه، ع.، محسنی ساروی، م. و خلیقی، ش. 1388 . بررسی نقش عملیات آبخیزداری اجرا شده در حوزه
آبخیز سیرا کلوان بر زمان تمرکز و زمان تأخیر حوضه. همایش ملی بحران آب در در کشاورزی و منابع طبیعی. - 14 آبان ماه.
دانشگاه آزاد شهر ری ، تهران.
مقدم نیا ،ع . ر . 1376 . بررسی مقایسه ای زمان تمرکز، زمان تأخیر و زمان رسیدن تا اوج سیلاب بر اساس روش های تجربی و
تجزیه هیدروگراف در دو منطقه آب و هوایی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
مهدوی، م. 1381 . هیدرولوژی کاربردی. جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران . 241 صفحه.
نجفی نژاد، ع. 1376 . راهنمای آبخیزداری، مطالعات و برنامه ریزی حوضه های آبخیز. تدوین : پروفسور تی . س – شنک - ترجمه
مهندس نجفی نژاد انتشارات دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، - 139 - 149 .
Amatya, D.M., Cupak, A. and Wałęga, A. 2015. Influence of tIme of concentratIon on varIatIon of runoff from a small urbanIzed watershed. Geomatics, Landmanagement and Landscape, No. 2: 7–19.

Bustami, R., Bong, C., Mach, D., Hamzah, A. and Patrick, M. 2009. Modeling of flood mitigation structures for Sarawak river sub- basin using info works river simulation (RS). World Academy of Science, Engineering and Technology, 54:14-18.
Dabiri, S.S., Sofi, M. and Talbbedokhti, N. 2014. Effect of watershed check dams in control sediment (case study: Eghlid & Marvdasht & Mamsani watershed), Journal of water Resources Engineering, 6: 1-21
Fang, X., Asquith, W.H., Garcia, C.A., Cleveland, T. G., Thompson, D. and Malla, R. 2005. Literature Review on Timing Parameters for Hydrographs. Project Report 0-4696-1, Department of Civil Engineering, College of Engineering, Lamar University, Beaumont, TX 77710.
Francis, J. and Keith, H. 2005. Changes in hydrologic regime by dams, Journal of Geomorphology, 71, 61-78
Green, J. and Nelson, E. 2002. Calculation of time of concentration for hydrology design and analysis using geographic information system vector object. Jornal of hydrology informations, 4: 75-81.
Kaufmann de Almeida, I., Kaufmann Almeida, A., Luiz Steffen, J., and Alves Sobrinho, T. 2016. Model for Estimating the Time of Concentration in Watersheds, Water Resources Management journal, 30(12): 4083-4096.
Lopez -Moreno, J.I., Begueria, S. and Garcia-Ruiz, J.M. 2002. Influence of the Yesa reservoir on floods of the Aragon River, central Spanish Pyrenees. Hydrology and Earth System Sciences, 6(4): 753-762.
McCuen, R.H., Wong, S.L. and Rawls, W.J. 1984. Estimating urban time of concentration. Journal of Hydraulic Engineering, 110 (7): 887-904.
Roshani, R. 2003. Evaluation the effect of check dams on flood peaks to optimize the flood control measures (Case study in Iran). M.Sc Thesis in Watershed and Environmental Management. International Institute for Geo Information Science and Earth Observation Enschede, the Netherlands. 43p.
Soto, G. and Brezowsky, M. 1998. Forcasting of concentration time in watershed based on based on fuzzy studies theory, file:///dl/lehfeldt/inch/1998. cottlous/document/numerics.sto. 228.paper.html
Torabi Haghighi, A., Marttila, H. and Klove, B. 2014. Development of a new andex to assess river regime impacts after dam construction, Golbal and planetary change journal, 122: 186-196.
Yoshikawaa, N., Nagaob, N. and Misawac, S. 2010. Evaluation of the flood mitigation effect of a Paddy Field Dam project. Agricultural Water Management, 97(2): 259 -270.