ارزیابی اثر تأمین نیاز آبی شرب و کشاورزی آبخوان ساری- نکا بر حرکت جبهه شوری با بهره‌برداری از سد گلورد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی عمران گرایش مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

2 استادیار مهندسی آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

3 استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات آب، وزارت نیرو، تهران، ایران

چکیده

با رشد سریع اقتصاد در مناطق ساحلی، تقاضا برای منابع آب و بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی افزایش یافته است و این امر موجب اختلال در تعادل بین آب‌شور و شیرین در آبخوان‌های ساحلی و درنتیجه منجر به نفوذ آب‌شور به آب‌های زیرزمینی خواهد شد. در پژوهش حاضر مدل عددی جریان و نفوذ شوری در آبخوان ساحلی ساری-‌نکا با استفاده از نرم‌افزار GMS شبیه‌سازی شده است. واسنجی مدل برای تراز آب زیرزمینی و غلظت شوری از مهر 1389 تا شهریور 1393 صورت پذیرفته است. مدل واسنجی‌شده با استفاده از اطلاعات در دسترس از مهر 1393 تا شهریور 1394 برای تراز آب زیرزمینی و غلظت شوری صحت‌سنجی گردیده است. ضریب همبستگی در مرحله واسنجی ماندگار، غیرماندگار و صحت‌سنجی در مدل کمی به ترتیب برابر 99/0‌، 98/0 و 97/0 به دست آمد. همچنین این ضریب در مدل انتقال در مرحله واسنجی غیرماندگار و صحت‌سنجی به ترتیب به میزان 83/0 و 87/0 برآورد شد. پس از صحت‌سنجی مدل و با فرض ثابت ماندن شرایط هیدروژئولوژیکی آبخوان، نتایج پیش‌بینی مدل طی شش سال آینده بیانگر هجوم بیشتر آب‌شور در آبخوان ساحلی موردمطالعه است. در ادامه با توجه به احداث سد گلورد بر روی رودخانه نکارود، تأثیر سد بر آبخوان ساری- نکا در شرایط اقلیمی نرمال، خشکسالی و ترسالی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان داد که در شرایط خشکسالی حرکت خط هم‌غلظت 50 درصد شوری برای پارامتر TDS نسبت به انتهای دوره پیش‌بینی 98/5% افزایش خواهد داشت. همچنین در شرایط ترسالی حرکت خط هم‌غلظت 50 درصد شوری به میزان 94/2% کاهش خواهد یافت.

کلیدواژه‌ها